






Ontstaan van het systemisch werk.
De techniek van Hellinger is ontstaan uit verschillende therapeutische stromingen. Bert Hellinger
heeft het werken met opstellingen of constellaties in zijn huidige vorm in gang gezet, gebaseerd op :
Freud die begin 1900 onderscheid maakte tussen bewuste en onbewuste.
Moreno legde zich rond de Eerste Wereldoorlog toe op het psychodrama. Vanuit de theaterwereld
ontstonden in USA in 1936 psychodramatheater.
Watzlawick en Bateson ontdekten in hun werk dat kinderen vaak de problemen van het systeem
tonen.
Virginia Satir schreef in 1975 een boek : "helping families to change" met de bijbehorende
dynamieken en typische gezinspatronen.
Bert Hellinger zette begin de jaren negentig zijn stappen naar familieopstellingen.
Verder zitten in de techniek elementen verwerkt van Eric Berne met de Transactionele Analyse,
Rupert Sheldrake en zijn morfogenetische velden, Martin Buber, Carl Rogers en
encountertechnieken, Ivan Boszormenyi en Nagy met hun contextuele therapie, Milton Erickson
en zijn hypnotherapie, Bandler en Grinder en de betekenis van taalpatronen, De Shazer en
Kimberg met hun solution focused approach, de Heidelberg & Milano scholen en Gunthard
Weber met zijn organisatieopstellingen zijn enkele van de voornaamste strekkingen waar Bert de
mosterd ging halen.
Het systemisch werk, zoals in deze opleiding aangeboden, is een synthese van al deze technieken.
Voorkennis van technieken zoals hypnotherapie, NLP, Gestalt, psychodrama enz kan een
meerwaarde zijn, is helemaal geen must en kan soms een stuk in de weg staan om neutraal "open"
te staan.
2. Familieopstellingen, een techniek voor systemisch werk.
Een opleiding in familieopstellingen begint met het werk van Hellinger een plaats te geven binnen
wat jij nu reeds doet of wilt gaan doen. Zijn inzichten en methode lijken op het eerste zicht afwijkend
van de meer gangbare methodes. Eigenlijk is het gewoon een verdieping. Als mens hebben we een
fysiek lichaam. Als iets met het fysieke lichaam verkeerd is, gaan we bij een dokter. Meer en meer
wordt echter de term gebruikt "het zit tussen de oren". Meer en meer fysieke klachten kunnen niet
zo eenvoudig behandeld worden. CVS, migraine, slapeloosheid, depressies komen vaker voor dan
ooit. Steeds meer strekkingen gaan daarom ook een stukje verder kijken en de mens holistisch
benaderen. Er zijn zelfs al boeken verschenen over emotionele oorzaken van fysieke ziektes. De
band tussen het lichaam en het gevoel wordt duidelijk.
Hellinger gaat nog een stukje verder en beschouwt de mens, met zijn gevoelens, als deel van een
systeem, een familiesysteem. Hoe sterk dit systeem ons kan sturen is iets wat wij allen nog steeds
onderschatten. Ooit was er Freud die zo iets als een psyche ontdekte. Misschien zullen we in de
toekomst over Hellinger praten als iemand die ons leerde contact te maken met de ziel en de steeds
aanwezige onderstroom van "Liefde".
Jou contact leren maken met dit zielsniveau is één van de doelstellingen van deze opleiding. Vanuit
dit niveau kunnen bepaalde inzichten plots beginnen doorwerken op onze gevoelswereld en soms
verrassend snel ook op ons fysiek lichaam. Werk jij nu met mensen op fysiek of emotioneel niveau,
3
dan zal je snel vaststellen dat dit contact met de ziel jouw werk heel erg kan ondersteunen en
efficiënter maakt.
Wat in een opstelling juist gebeurt, is niet zo eenvoudig neer te pennen. Het is steeds opnieuw een
bijzondere ervaring en overstijgt in vele gevallen dat wat we met onze logica kunnen begrijpen.
Opstellingen omschrijven is bijna even moeilijk als de geur van een banaan tekenen. Je moet het
gewoon ervaren.
Je zou het een beetje "fysica van de gevoelens" kunnen noemen. Net zoals er fysieke
wetmatigheden zijn, zijn er ook gevoelsmatige wetmatigheden. Net zoals er een fysieke logica is, is
er een gevoelsmatige logica. Voor iedereen is het duidelijk dat de zwaartekracht op alles zijn
inwerking heeft, heel wat minder mensen zijn ervan overtuigd dat zelfmoordneigingen steeds een
familiale oorzaak hebben. Toch blijkt het steeds opnieuw een feit dat iemand met
zelfmoordgedachten, iemand uit de familie wil navolgen die "te vroeg" gestorven is. Heb je neiging
tot zwaarlijvigheid, dan is de kans groot dat je een "gever" bent. Ben je een vrouwenverleider, dan is
er hoogst waarschijnlijk iets met je moeder uit te werken.
Op die manier zijn tal van voorbeelden te geven, waarin een "gevoelsmatige logica" terug te vinden
is.
In het systemisch werk kan je twee onderdelen herkennen. Er is in de eerste plaats het
gedachtegoed. Dit zijn de regels en wetmatigheden waar men in opstellingen met werkt en er is de
techniek om te onderzoeken welke regels en wetmatigheden in bepaalde situaties van toepassing
zijn.
3. Opstellingen als gedachtegoed.
Jezelf de regels en wetmatigheden van het werk van Hellinger eigen maken is één van de beste
investeringen in je leven die je kan doen voor het emotioneel welzijn van jezelf en je kinderen. Het
gedachtegoed van opstellingen kan je immers overal gebruiken.
Je wil bijvoorbeeld een brochure maken voor je klanten met daarop een foto van je team. Je kan
gewoon een mooie foto laten maken, maar je kan ook een foto laten maken die "systemisch correct"
is. In het tweede geval zal je veel meer effect hebben dan in het eerste geval. De "opstelling" van
het team in de foto verklapt immers "onzichtbaar" hoe het zit met het leiderschap, de teamspirit, hoe
je als klant zal behandeld worden en tal van zaken meer. Onbewust worden deze signalen
geregistreerd door je klanten. Een foto die "systemisch OK" is, zal een totaal andere uitstraling
hebben.
Ondertussen hebben tal van opstellers hun eigen achtergrond toegevoegd aan dit werk en kan je
het zo gek niet bedenken of je kan er een opstelling rond doen. In Open Mind en bij Eccae kan je
ondertussen voor tal van andere vragen een antwoord krijgen via een opstelling. Vragen rond ziekte,
vragen rond je werk, vragen rond het kopen en verkopen van een woning, vragen rond seksualiteit,
relatievraagstukken enz...
Deze opleiding richt zich echter vooral naar het familiesysteem omdat dit aan de bron ligt van deze
techniek. Kennis van de wetmatigheden in familieverband is eenvoudig over te brengen naar andere
vlakken. Na deze opleiding worden voor de geïnteresseerden specifieke thema's uitgewerkt.
4
4. Opstellingen als techniek.
Een opstelling in groep kent meestal de volgende fases:
•
Via een gesprek wordt de vraag onderzocht, scherpgesteld en afgelijnd. Soms wordt ookafgesproken wat een goed resultaat zou zijn. De opsteller vraagt naar feiten en spreekt met
de cliënt af hoe ver een opstelling mag gaan. Je kan gewoon iets willen zien, je kan de eerste
stappen naar een oplossing willen zien of je kan nog verder gaan.
•
Aan de hand van dit interview zal de begeleider vragen om uit de groep mensen enkelepersonen te kiezen die als "representant" zullen staan voor personen of begrippen. Het
bijzondere aan deze techniek is dat je ook iemand voor jezelf kiest zodat je als het ware naar
je eigen "film" kan kijken.
•
Je hebt bv een vraag rond je financiële situatie en de begeleider vraagt om iemand te kiezenvoor jezelf, je vader, je moeder en geld. Deze 4 elementen mag je vervolgens een plek geven
in de ruimte. Direct zal je vaststellen dat je je vader en moeder niet zomaar gewoon naast
elkaar kan plaatsen. Je kan ze niet te dicht, niet te ver, niet naar elkaar of niet van elkaar weg
plaatsen. Er is blijkbaar iets wat klopt en iets wat niet klopt. De representanten kunnen
blijkbaar maar op één plaats staan. Op die plaats beginnen ze van alles te voelen en te
denken. Vreemd genoeg komt dit steeds opnieuw overeen met wat jouw vader en moeder en
zelfs jijzelf denkt. Doordat de representanten "neutrale" personen zijn, krijg je bijzonder
waardevolle neutrale informatie.
•
De representanten worden bevraagd in hun rollen en de begeleider gaat via vragen,verplaatsingen en uitspraken een nieuwe "betere" orde proberen te bereiken. Getuige zijn
van deze nieuwe orde, stelt jezelf in staat in de toekomst naar deze orde op zoek te gaan.
•
In sommige gevallen kan je zelf in de opstelling komen en eventueel een stukje therapeutischwerk ondergaan, ter integratie van het resultaat van de opstelling.
Opstellingen kunnen echter ook zonder een groep gedaan worden. Ook deze technieken zullen
bijzondere aandacht krijgen. Enkele van de mogelijkheden zonder groep zijn:
•
Visualisatie van een opstelling•
Werken met voorwerpen (op een tafel) als representanten (stenen, popjes, schelpjes, ...)•
Werken met een tekening op papier•
Werken met voorwerpen in de ruimte (stoelen, papiertjes op de grond, schoenen, ... )•
Werken met systemische vragen en zinnetjes•
Verdekte vormen en nog vele andere vormen van werk.